"كارآگاه"  DETECTIVE3

مصطفى آذرى

بوش سفر شش روزه خود را از رژيم صهيونيستى آغاز كرده و از مصر و عربستان سعودى نيز ديدن خواهد كرد.
كاخ سفيد اعلام كرد رئيس جمهور آمريكا قرار است در سفر پيش روى خود به خاورميانه با مقامات عربستان سعودى درباره بهاى بالاى نفت خام گفت و گو كند.
رئيس جمهور آمريكا در حالى به عربستان سعودى سفر مى كند كه اخيراً بهاى نفت خام به ركورد جديدى به بالاى ۱۲۵ دلار در هر بشكه رسيد. چندين ماه است كه كشورهاى بزرگ مصرف كننده نفت از جمله آمريكا خواستار فشار بر سازمان اوپك و افزايش عرضه نفت خام در بازار شده اند. مقامات سازمان كشورهاى صادركننده نفت (اوپك) نيز بر اين عقيده اند كه عرضه نفت در بازار كافى است و كاهش شديد ارزش دلار و فعاليت بالاى سفته بازان عامل رشد بى سابقه بهاى نفت بوده است. عربستان ۲۰ درصد از نفت آمريكا را تأمين مى كند (۱‎/۴۷ ميليون بشكه نفت خام و ۱‎/۵ ميليون بشكه محصولات پتروشيمى) و آمريكا نخستين شريك تجارى اين كشور است. بر اساس نظر دبيرخانه اوپك به ازاى هر يك درصد كاهش ارزش دلار، ۴ درصد افزايش قيمت نفت خام بوده است، اين رابطه بين افت ارزش دلار و قيمت نفت خام ادامه خواهد يافت .
در حال حاضر قيمت هاى نفت خام از عرضه و تقاضاى آن تبعيت نمى كند و درصورت تقويت دلار قيمت ها متعادل مى شود، ضمن اين كه بايد توجه داشت كه در واقع اين قيمت هاى نفت خام نيست كه افزايش يافته بلكه ارزش دلار تضعيف شده است.
با اين حال معاون وزارت خزانه دارى آمريكا اظهار داشته است كه هيچ ترديدى نيست كه ما با آشفتگى هايى جدى بويژه در بازارهاى مالى و اعتبارى رو به رو هستيم كه دليل اصلى اين مشكلات، قيمت بالاى مواد اوليه بويژه نفت است.
مقامات كاخ سفيد اعلام كرده اند: اولويت اصلى بوش در سفر آتى به خاورميانه درخواست از كشورهاى عضو اوپك براى افزايش توليد نفت است. «استفان هادلى» مشاور امنيت ملى كاخ سفيد اعلام كرد: جورج بوش در ديدار هفته آينده خود از عربستان سعودى از كشورهاى توليد كننده نفت درخواست خواهد كرد تا ميزان توليد خود را افزايش دهند.
افزايش قيمت نفت و بالا رفتن قيمت سوخت و در هم گسيختگى اقتصاد آمريكا بوش را وادار كرده است تا از كشورهاى توليد كننده نفت مجدد تقاضاى افزايش توليد بكند و ممكن است با بدتر شدن اوضاع اقتصادى آمريكا بوش در آينده نيز مجبور به انجام چنين كارى شود. همچنين بوش از مقامات آمريكايى درخواست كرده است تا توليد نفت آمريكا را تا حد امكان افزايش دهند و به فكر تغيير منابع انرژى خود باشند.
اين در شرايطى است كه جرج بوش در سفر گذشته خود به خاورميانه با وجود درخواستهاى مكرر نتوانست كشورهاى صادر كننده نفت عضو اوپك را وادار به افزايش توليد كند.
نيوزويك اخيراً نوشت: ملت عربستان سعودى همواره توسط يك خانواده اداره شده است، يك شبكه گسترده از شاهزادگان سعودى كه به گونه اى همه جانبه عمل مى كنند، حقانيت خانواده سعودى بر پايه قانون بنا نشده بلكه بر پايه يك نوع برداشت افراطى از اسلام به نام «وهابى» است كه «اسامه بن لادن» نيز از آن پيروى مى كند.اين هفته نامه آمريكايى درباره سفر قبلى بوش نوشت:«اى كاش بوش خودش را در اين سفر جدى تر مى گرفت البته شايد در سفر بعدى او بتواند به جاى بازديد از يك موزه، با چند مخالف نيز ملاقات كند».
* اثرات روند مصرف جهانى نفت و نقش عربستان
براساس گزارش هاى صندوق بين المللى پول، ميزان تقاضاى جهانى نفت خام تا سال ۲۰۳۰ به ۱۳۸‎/۵ ميليون بشكه خواهد رسيد. در اين ميان، تقاضاى چين ۱۸‎/۷ ميليون بشكه نفت در روز خواهد بود كه در قياس با سال ۲۰۰۴ نزديك به ۳۰۰ درصد افزايش خواهد داشت. دليل اين افزايش تقاضا را مى توان ناشى از تقاضاى زياد چين و هند، همچنين تقويت رشد مصرف ساير كشور ها دانست. تقاضاى نفت خام چين در مقايسه با سال گذشته نزديك به ۷۰۰ هزار بشكه و تقاضاى آمريكا ۵۰۰ هزار بشكه در روز افزايش داشته است. رشد اقتصادى ۹ درصدى چين در دو سال گذشته سبب شد كه اين كشور به دنبال منابع تازه انرژى باشد. سرعت فعاليت هاى اقتصادى، تقاضاى نفت را در بلندمدت تعيين و قيمت نفت، تغييرات بلند مدتى را در تقاضاى نفت ايجاد مى كند. رشد اقتصادى بسيارى از كشورهاى توسعه يافته با اين افزايش قيمت، به شدت به خطر مى افتد و كشورهاى در حال توسعه فاقد ذخاير نفتى نيز، وارد دوره اى از بحران مى شوند؛ به گونه اى كه در بعضى از اين كشور ها اعلام آماده باش شده است. افزايش قيمت نفت علاوه بر كاهش رشد اقتصادى كشورها، كاهش مصرف را نيز در بر دارد.
امروزه دنيا با افزايش تقاضا روبه رو شده است كه آن را مى توان معلول افزايش جمعيت، رشد جمعيت شهرنشين، افزايش وسايل حمل و نقل، توسعه صنعتى كشور ها و ... دانست. با كوچك ترين شوك در زمينه كاهش عرضه نفت، اقتصاد جهانى، قيمت هاى جديدى را از سر مى گذراند. مؤسسه تحقيقاتى Goldman sacks عنوان كرده است: چنانچه بخواهيم قيمت نفت واقع بينانه باشد، بايد قيمت ۱۸۲ دلار را براى آن در نظر بگيريم تا بتوان تقاضا را كنترل كرد و احتمال ۲۰۰ دلار شدن هر بشكه نفت را محتمل دانست. تقاضاى روزافزون نفت خام، كاهش بى سابقه نفت موجود در چاه ها و بخش پائين دستى نفت، تأسيسات نفتى نه چندان كافى و ادامه نگرانى در زمينه افزايش ناكافى ميزان توليد نفت كشورهاى غير عضو اوپك و اختلال در عرضه نفت درياى شمال، خليج مكزيك و عراق به بازارهاى جهانى، علت هاى اصلى اين افزايش قيمت نفت هستند، اما به نظر مى رسد كه روند افزايش قيمت نفت اين بار، طولانى مدت و دائمى باشد. جرج بوش، رئيس جمهورى آمريكا در سفر قبلى به عربستان سعودى كه بزرگترين صادر كننده نفت در جهان است، نيز از افزايش قيمت نفت و تهديدى كه متوجه اقتصاد آمريكا است، گلايه كرده بود. سال گذشته نيز وى در سفر به عربستان گفت:«من بار ديگر امشب درباره اين واقعيت كه بهاى نفت بسيار بالا و براى اقتصاد ما سخت است، به اعليحضرت [ملك عبدالله، پادشاه عربستان] خواهم گفت. »
سه سال پيش و زمانى كه ملك عبدالله در مزرعه شخصى جرج بوش، ميهمان رئيس جمهورى آمريكا بود، پادشاه عربستان، قيمت نفت در آن زمان را كه بشكه اى ۵۴ دلار بود، «به وضوح بسيار بالا» توصيف كرده بود. آمريكا كه بزرگترين مصرف كننده انرژى در جهان است، در آستانه بحرانى اقتصادى قرار دارد و خبرگزارى رويترز، واكنش حكومت عربستان سعودى به سخنان بوش را «آزمونى براى اين متحد قديمى آمريكا» خوانده است، چرا كه قيمت بالاى نفت تأثيرى منفى بسيارى بر اقتصاد آمريكا داشته است. برخى برآورد ها نشان مى دهد كه عربستان سعودى داراى ظرفيت مازاد توليدى دو ميليون بشكه است اما برخى ديگر از تحليلگران بازار نفت اين آمار را غير واقعى و اعلام آن را تنها به منظور ايجاد اطمينان در بازار پر تلاطم جهانى نفت مى دانند كه در صورت مشخص شدن نبود ظرفيت توليد بالاى نفت از سوى عربستان قيمت آن بشدت افزايش خواهد يافت. خبرگزارى آسوشيتدپرس نيز در گزارشى نوشته است كه كشورهاى عضو اوپك كه بيش از ۴۰ درصد نفت مورد نياز بازارهاى جهانى را توليد مى كنند، عموماً از خواست عربستان سعودى درباره ميزان توليد سرپيچى نمى كنند. اما گرچه عربستان اعلام مى كند كه ظرفيت مازاد دو ميليون بشكه اى دارد اما به دليل بسته بودن جامعه عربستان و عدم ارائه آمار دقيق ميزان برآورد واقعى ظرفيت توليدى اين كشور مشكل است. همچنين عربستان نيز بر اين امر وافق است قيمتهاى كنونى با توجه به كاهش ارزش دلار چندان بالا نيست. تا كنون رئيس جمهور آمريكا مذاكرات زيادى را با مقامهاى كشورهاى نفت خيز خاورميانه از جمله عربستان در خصوص افزايش قيمت نفت و تأثير منفى آن بر اقتصاد آمريكا و اقتصاد جهان داشته است و در سفر آتى نيز بوش با مقامهاى رياض در اين خصوص گفت و گو خواهد كرد.جرج بوش، رئيس جمهورى آمريكا، در جريان سفر به عربستان سعودى در رياض با ملك عبدالله، پادشاه عربستان، در باره تأثير بهاى نفت بر اقتصاد آمريكا بحث و گفت و گو خواهد كرد. اما همانند سفرهاى قبلى به نظر مى رسد دستاورد قابل توجهى نداشته باشد. بوش روز ۲۵ دى ماه سال ۱۳۸۶ پيش از شركت در ميزگردى با تجار عربستانى با اعلام اين مطلب، اظهار داشت: اين مسئله (بهاى نفت) تأثير شديدى بر اقتصاد ما دارد.